محاسبات لبه یا edge computing چیست؟ بررسی جامع کاربرد، نحوه عملکرد، مزایا و معایب

بسیاری از کسب‌وکارها برای افزایش بهره‌وری، به دنبال راهکارهایی هستند که بتوانند داده‌های خود را سریع‌تر پردازش کنند و وابستگی کمتری به سرورهای ابری داشته باشند. محاسبات Edge یکی از فناوری‌های نوظهوری است که با انتقال پردازش داده‌ها به نزدیک‌ترین نقطه به منبع تولید داده، نیاز به ارسال اطلاعات به مراکز داده ابری را از بین می‌برد و سرعت و کارایی خدمات شبکه را افزایش می‌دهد. در این مقاله بررسی می‌کنیم edge computing چیست، چگونه کار می‌کند و چرا برای سازمان‌های مدرن یک ضرورت به شمار می‌رود. با فالنیک (ایران اچ پی) همراه باشید.

edge computing چیست؟

رایانش لبه (Edge Computing) به فناوری‌ مدرنی اشاره دارد که در آن داده‌ها به‌جای انتقال به مراکز داده متمرکز یا ابر، در نزدیک‌ترین نقطه به منبع تولید، پردازش می‌شوند. این فناوری با هدف کاهش تاخیر، بهینه‌سازی پهنای باند و افزایش سرعت پاسخ‌دهی طراحی شده‌است. در دنیای امروزی که دستگاه‌های هوشمند و اینترنت اشیا (IoT) با سرعت زیادی در حال گسترش هستند، رایانش لبه به‌عنوان یکی از راه‌حل‌های کلیدی برای پردازش سریع داده‌ها و مدیریت حجم عظیم اطلاعات شناخته می‌شود.

در واقع رایانش لبه به تغییر معماری سنتی پردازش داده‌ها می‌پردازد و به جای ارسال همه اطلاعات به مراکز داده مرکزی، عملیات پردازش و تحلیل را به گره‌های محلی یا دستگاه‌های کاربر نهایی منتقل می‌کند. چنین رویکردی علاوه‌بر کاهش زمان لازم برای انتقال داده‌ها، امنیت اطلاعات را نیز بهبود می‌بخشد زیرا داده‌های حساس، کمتر در معرض انتقال بین شبکه‌ها قرار می‌گیرند.

محاسبات لبه چطور کار می‌کند؟

عملکرد محاسبات لبه بر پایه انتقال پردازش داده‌ها به نقاط لبه‌ای شبکه استوار است. در این فرآیند داده‌ها در همان محلی که تولید می‌شوند مانند سنسورها، دستگاه‌های هوشمند یا گره‌های محلی پردازش می‌شوند. به‌عنوان مثال در یک کارخانه هوشمند، داده‌های تولید شده توسط دستگاه‌ها و سنسورها به جای ارسال به سرور مرکزی، در دستگاه‌های پردازشگر لبه تحلیل می‌شوند.

Edge Computing از سه لایه‌ اصلی تشکیل شده‌است:

• دستگاه‌ها و سنسورها که داده‌های اولیه را تولید می‌کنند.
• گره‌های لبه‌ای که شامل دستگاه‌هایی مانند دروازه‌های IoT یا مینی‌سرورها می‌شوند و مسئول پردازش اولیه داده‌ها هستند.
• زیرساخت‌های ابری که برای ذخیره‌سازی طولانی‌مدت و پردازش‌های پیچیده‌تر استفاده می‌شوند.

به زبان ساده، پردازش لبه (Edge Computing) یعنی داده‌ها به جای ارسال به یک مرکز داده‌ی مرکزی، همان‌جایی که تولید می‌شوند، پردازش شوند.

در روش سنتی، وقتی شما از کامپیوتر یا دستگاهی استفاده می‌کنید، داده‌های تولیدشده ابتدا از طریق اینترنت یا شبکه داخلی به یک سرور مرکزی ارسال می‌شوند، پردازش روی آن‌ها انجام می‌شود و بعد نتیجه دوباره به دستگاه شما فرستاده می‌شود. این روش همیشه کارآمد بوده، اما با افزایش تعداد دستگاه‌های متصل به اینترنت و حجم عظیم داده‌هایی که تولید می‌کنند، سرورها و شبکه‌های مرکزی به شدت تحت فشار قرار می‌گیرند. اینجاست که پردازش لبه وارد عمل می‌شود. در این روش، به جای ارسال تمام داده‌ها به یک مرکز داده‌ی دور، سرورها و پردازشگرها را به نقاطی نزدیک به جایی که داده‌ها تولید می‌شوند منتقل می‌کنند. به زبان ساده، اگر نمی‌توانیم داده‌ها را سریع‌تر به مرکز پردازش بفرستیم، پس بهتر است پردازش را به محل تولید داده‌ها ببریم.

این ایده جدید نیست و از گذشته هم در دفاتر راه دور و شعبه‌های سازمان‌ها کاربرد داشت، اما امروزه به دلیل نیاز به سرعت و کاهش فشار روی شبکه، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

اهمیت edge computing چیست؟

محاسبات Edge به‌عنوان تحولی اساسی در زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات، اهمیت چشمگیری پیدا کرده است. این اهمیت ناشی از نیاز به پردازش سریع‌تر، کاهش تاخیر و پاسخ به چالش‌های روزافزون مربوط به انتقال و مدیریت حجم عظیم داده‌هاست. دلایل اهمیت edge computing را می‌توان شامل موارد زیر دانست:

پاسخ‌دهی سریع‌تر و کاهش تأخیر

با انتقال پردازش به نزدیک‌ترین نقطه به منبع داده، محاسبات Edge زمان لازم برای انتقال داده‌ها به مراکز پردازش مرکزی را کاهش می‌دهد. این ویژگی برای برنامه‌هایی مانند خودروهای هوشمند، بازی‌های آنلاین و برنامه‌های پزشکی حیاتی که نیاز به واکنش آنی دارند، ضروری است.

بهینه‌سازی پهنای باند شبکه

در سناریوهایی مانند اینترنت اشیا (IoT) یا دوربین‌های نظارتی که حجم داده‌ها بالا است، انتقال همه داده‌ها به مراکز ابری می‌تواند پهنای باند شبکه را به‌شدت اشغال کند. محاسبات Edge با پردازش محلی داده‌ها، نیاز به انتقال داده‌های غیرضروری را کاهش داده و پهنای باند را آزاد می‌کند.

افزایش امنیت و حفظ حریم خصوصی

پردازش داده‌ها در همان محلی که تولید می‌شوند، خطرات مرتبط با انتقال داده‌ها از طریق شبکه‌های عمومی را کاهش می‌دهد. این امر به‌ویژه برای داده‌های حساس مانند اطلاعات پزشکی یا مالی اهمیت زیادی دارد.

پشتیبانی از کاربردهای نوآورانه

محاسبات Edge امکان پیاده‌سازی فناوری‌های پیشرفته مانند هوش مصنوعی و یادگیری ماشین را در نقاط لبه شبکه فراهم می‌کند. به‌عنوان مثال سیستم‌های شناسایی چهره یا تحلیل رفتار در دستگاه‌های لبه‌ای می‌توانند بدون نیاز به ارسال داده‌ها به ابر، به‌صورت آنی کار کنند.

انعطاف‌پذیری بیشتر در مدیریت منابع

استفاده از فناوری‌هایی مانند مجازی‌سازیو توزیع بار پردازشی در نقاط مختلف، به سازمان‌ها اجازه می‌دهد تا منابع خود را بهینه‌تر مدیریت کرده و هزینه‌های مرتبط با زیرساخت‌ها را کاهش دهند.

7 مزیت کلیدی محاسبات edge

اما مزیت‌های کلیدی edge computing چیست؟ محاسبات edge با توجه به ویژگی‌های خاص خود، مزایای فراوانی در زمینه‌های مختلف به همراه دارد که موجب توجه روزافزون به این فناوری شده است. این مزایای کلیدی عبارتند از:

1. کاهش تاخیر (Latency) و افزایش سرعت پاسخ‌دهی
2. بهینه‌سازی استفاده از پهنای باند شبکه
3. افزایش امنیت و حفظ حریم خصوصی
4. مقیاس‌پذیری و انعطاف‌پذیری بیشتر
5. حفظ عملکرد در شرایط محدودیت اتصال
6. پشتیبانی از تحلیل‌های پیشرفته و یادگیری ماشین
7. کاهش هزینه‌های زیرساختی

چالش‌های رایانش لبه

رایانش لبه با وجود تمام مزایا و نوآوری‌هایی که به همراه دارد، همچنان با چالش‌هایی مواجه است که ممکن است پیاده‌سازی و بهره‌برداری از این فناوری را پیچیده کنند. در ادامه چهار چالش عمده‌ای که می‌توانند در پذیرش و پیاده‌سازی رایانش لبه تاثیرگذار باشند را بیان می‌کنیم:

محدودیت در توانایی‌ها (Limited capability)

رایانش لبه از منابع و خدمات محدودی برخوردار است و باید به‌طور دقیق مشخص شود که زیرساخت در لبه چه هدفی را دنبال می‌کند. هر استقرار رایانش لبه باید برای مقیاس خاص و منابع محدود برنامه‌ریزی شود.

اتصال شبکه (Connectivity)

هرچند رایانش لبه محدودیت‌های شبکه را کاهش می‌دهد، اما حتی در بهترین شرایط، همچنان نیاز به حداقل اتصال به شبکه وجود دارد. طراحی زیرساخت رایانش لبه باید به گونه‌ای باشد که با مشکلات اتصال (اتصال ضعیف یا نامناسب) سازگار باشد و برنامه‌ریزی برای از کار افتادن سیستم در صورت قطع اتصال ضروری است.

امنیت (Security)

دستگاه‌های IoT اغلب از امنیت کمی برخوردارند، بنابراین طراحی صحیح برای مدیریت دستگاه‌ها و منابع پردازش و ذخیره‌سازی، از جمله نصب به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری و رمزگذاری داده‌ها، ضروری است. این در حالی است که امنیت ارتباطات در خدمات IoT ارائه‌شده توسط تأمین‌کنندگان ابری بزرگ وجود دارد، اما این امنیت به‌طور خودکار هنگام ساخت سایت رایانش لبه از ابتدا فراهم نمی‌شود.

چرخه عمر داده‌ها (Data lifecycles)

با توجه به حجم عظیم داده‌ها، بسیاری از آن‌ها غیرضروری هستند. در رایانش لبه، باید تصمیم گرفت که کدام داده‌ها باید ذخیره شوند و کدام‌ها باید حذف شوند، به‌ویژه که بیشتر داده‌ها در تحلیل‌های زمان واقعی به‌صورت کوتاه‌مدت استفاده می‌شوند. علاوه بر این، داده‌هایی که نگهداری می‌شوند باید طبق سیاست‌های تجاری و مقررات حفاظت شوند.

کاربردهای محاسبات لبه چیست؟

محاسبات لبه به‌دلیل توانایی در پردازش سریع داده‌ها و کاهش وابستگی به مراکز داده مرکزی، در بسیاری از صنایع و کاربردهای نوآورانه جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. کارخانه‌ای را تصور کنید که بدون توقف، خطاهای تولید را تشخیص می‌دهد یا فروشگاهی که رفتار مشتریان را در لحظه تحلیل می‌کند یا خودرویی که بدون نیاز به اینترنت، تصمیمات حیاتی می‌گیرد. همه این‌ها به لطف رایانش لبه (Edge Computing) امکان‌پذیر شده‌است. در ادامه، کاربردهای رایانش لبه در صنایع مختلف را بیان می‌کنیم و می‌بینیم چگونه این فناوری، سرعت، امنیت و بهره‌وری را به سطحی جدید منتقل کرده‌است:

1- تولید هوشمند و بهینه (Manufacturing)

مشکل: خطاهای تولید و نقص‌های کیفی اغلب در مراحل پایانی شناسایی می‌شوند، که باعث هدررفت منابع و افزایش هزینه‌ها می‌شود.

راهکار رایانش لبه: پردازش سریع داده‌های حسگرهای کارخانه، تشخیص لحظه‌ای مشکلات و بهبود کیفیت محصولات، بدون نیاز به ارسال داده به سرورهای مرکزی.

2- کشاورزی هوشمند (Farming)

مشکل: نیاز به نظارت دقیق بر شرایط محیطی مانند رطوبت خاک، میزان نور و دمای گلخانه برای افزایش بازده محصول

راهکار رایانش لبه: استفاده از حسگرهای متصل به رایانش لبه برای تحلیل لحظه‌ای اطلاعات محیطی و تنظیم شرایط رشد گیاهان به‌صورت خودکار

3- بهینه‌سازی شبکه و اینترنت سریع‌تر (Network Optimization)

مشکل: تأخیر در دریافت داده‌ها و کیفیت نامناسب اتصال اینترنت در برخی مناطق

راهکار رایانش لبه: تجزیه‌وتحلیل لحظه‌ای ترافیک شبکه و هدایت داده‌ها از مسیرهای بهینه برای کاهش تأخیر و افزایش سرعت اینترنت

پشتیبانی شبکه فوری توسط متخصصان فالنیک ایران اچ پی

با خدمات پشتیبانی شبکه متخصصان فالنیک، می‌توانید از بروز مشکلات شبکه پیشگیری کرده یا مشکلات را بلافاصله برطرف کنید تا هرگز توقف کسب‌وکارتان را تجربه نکنید. برای ثبت سفارش یا دریافت مشاوره، کلیک کنید:

پشتیبانی شبکهمشاوره رایگان

 4- افزایش ایمنی محیط کار (Workplace Safety)

مشکل: خطرات جانی برای کارکنان در محیط‌های پرریسک مانند معادن، سکوهای نفتی و سایت‌های ساختمانی

راهکار رایانش لبه: تجزیه‌وتحلیل آنی ویدئوهای نظارتی و داده‌های حسگرها برای شناسایی رفتارهای پرخطر و جلوگیری از حوادث پیش از وقوع

5- بهبود خدمات پزشکی و سلامت (Healthcare)

مشکل: حجم بالای داده‌های پزشکی باعث تأخیر در تشخیص بیماری‌ها و تصمیم‌گیری پزشکان می‌شود.

راهکار رایانش لبه: پردازش آنی داده‌های بیماران از طریق دستگاه‌های پزشکی متصل، شناسایی الگوهای غیرعادی در وضعیت بیماران و ارسال هشدار به پزشکان در صورت نیاز

6- خودروهای خودران و حمل‌ونقل هوشمند (Autonomous Vehicles & Transportation)

مشکل: خودروهای خودران باید میلیون‌ها داده را در هر لحظه پردازش کنند تا بدون تصادف حرکت کنند.

راهکار رایانش لبه: استفاده از پردازشگرهای قدرتمند در خودرو برای تحلیل داده‌های سنسورها، تصمیم‌گیری آنی و کاهش وابستگی به اینترنت برای عملکرد بهینه.

7- خرده‌فروشی و فروشگاه‌های هوشمند (Retail)

مشکل: پیش‌بینی نادرست نیازهای مشتریان و مدیریت ناکارآمد موجودی انبار

راهکار رایانش لبه: تحلیل داده‌های فروش، ویدئوهای نظارتی و رفتار مشتریان در لحظه برای بهینه‌سازی چیدمان فروشگاه، مدیریت هوشمند موجودی و افزایش فروش

تفاوت رایانش لبه، مه و ابری

رایانش لبه پردازش داده‌ها را در نزدیک‌ترین نقطه به منبع تولید انجام می‌دهد، در حالی که رایانش ابری داده‌ها را در مراکز داده متمرکز پردازش می‌کند. این تفاوت باعث می‌شود رایانش لبه برای کاربردهایی که نیاز به واکنش بلادرنگ دارند مانند خودروهای هوشمند یا کنترل صنعتی مناسب‌تر باشد. از سوی دیگر، رایانش ابری برای ذخیره‌سازی بلندمدت داده‌ها و اجرای پردازش‌های سنگین مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رایانش ابری (Cloud Computing)، مه (Fog Computing) و لبه (Edge Computing) سه رویکرد متفاوت برای پردازش داده‌ها هستند که در فاصله از منبع داده تا مراکز پردازش متمرکز تفاوت‌هایی دارند. اگر می‌خواهید با جزئیات بیشتر در مورد تفاوت رایانش ابری، مه و لبه آشنا شوید، مقاله مقایسه رایانش مه، لبه و ابری را بخوانید. به‌طور خلاصه باید گفت:

• رایانش ابری: داده‌ها را در مراکز داده متمرکز یا ابری پردازش می‌کند که برای ذخیره‌سازی طولانی‌مدت و پردازش‌های سنگین مناسب است اما تأخیر بیشتری دارد. (اطلاعات کامل در مقاله رایانش ابری چیست)
• رایانش مه: بین رایانش لبه و ابر قرار می‌گیرد و با پردازش داده‌ها در گره‌های میانی مانند روترها یا دروازه‌های شبکه، تاخیر و پهنای باند را بهینه می‌کند. (اطلاعات کامل در مقاله رایانش مه چیست)
• رایانش لبه: داده‌ها را مستقیما در نزدیک‌ترین نقطه به منبع تولید مانند سنسورها یا دستگاه‌های محلی پردازش می‌کند و تاخیر را به حداقل می‌رساند.

رویکردهای ذکر‌شده در بالا مکمل یکدیگر هستند و در کنار هم برای نیازهای مختلف استفاده می‌شوند.

سؤالات متداول کاربران درباره edge computing

1- edge computing یا محاسبات لبه چه مشکلی را حل می‌کند؟

Edge Computing مدلی از پردازش داده است که در آن محاسبات به نزدیک‌ترین نقطه به منبع داده انجام می‌شود. این روش تأخیر شبکه را کاهش داده و برای پردازش‌های لحظه‌ای بسیار مناسب است.

2. آیا Edge Computing جایگزین Cloud Computing می‌شود؟

خیر. Edge Computing مکمل رایانش ابری است. معمولاً پردازش‌های حساس به زمان در لبه شبکه و تحلیل‌های سنگین یا ذخیره‌سازی بلندمدت در Cloud انجام می‌شود.

3. محاسبات لبه برای چه کسب‌وکارهایی مناسب است؟

کسب‌وکارهایی که به پردازش سریع داده، تصمیم‌گیری لحظه‌ای و کاهش تأخیر نیاز دارند؛ مانند صنایع تولیدی، حمل‌ونقل هوشمند، سلامت دیجیتال و فروشگاه‌های هوشمند.

آنچه در پاسخ به سؤال edge computing چیست ارائه دادیم

در این مقاله برای پاسخ دادن به سؤال edge computing چیست، ابتدا تعریفی از این قابلیت ارائه دادیم و در ادامه نحوه عملکرد آن را بررسی کردیم. همچنین به اهمیت محاسبات لبه و 7 مزیت کلیدی آن پرداختیم و مزایا و چالش‌های رایانش لبه را مورد بررسی قرار دادیم. در انتها نیز کاربردهای پردازش لبه در صنایع مختلف را معرفی کردیم و تفاوت این فناوری با رایانش ابری و مه را پوشش دادیم. آشنایی با این فناوری می‌تواند در کیفیت عملکرد شبکه شما تأثیر زیادی داشته باشد. در صورت نیاز به این فناوری و کسب اطلاعات بیشتر، می‌توانید با شماره 8363-021 تماس بگیرید و از مشاوره تخصصی کارشناسان ما بهره‌مند شوید.

با مشاوران شبکه فالنیک، کسب‌وکارتان را متحول کنید

با دریافت مشاوره شبکه از متخصصین کاربلد، شبکه‌ای می‌سازید که تا سال‌ها کسب‌و‌کارتان را بیمه می‌کند. در این مسیر سه دهه تجربه متخصصان فالنیک، همراه شماست. با کلیک روی لینک، اولین قدم برای ایجاد و رشد کسب و کارتان را بردارید.

درخواست مشاوره شبکهمشاوره رایگان