اصول امنیت فیزیکی دیتاسنتر؛ از طراحی زیرساخت تا مدیریت انرژی

امنیت فیزیکی دیتاسنتر یکی از ارکان پایه‌ای پایداری، دسترس‌پذیری و حفظ امنیت اطلاعات سازمان است. حتی پیشرفته‌ترین راهکارهای امنیت سایبری نیز بدون یک زیرساخت فیزیکی ایمن و استاندارد، در برابر تهدیدات محیطی، انسانی و عملیاتی آسیب‌پذیر خواهند بود. از همین جهت طراحی و اجرای دیتا سنتر بدون درنظر گرفتن موارد امنیتی می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری را در آینده به سازمان شما تحمیل کند. در این مقاله، با بررسی اصول امنیت فیزیکی دیتاسنتر، از طراحی زیرساخت تا مدیریت انرژی، به شما کمک می‌کنیم تا با کمترین هزینه، بیشترین بهره‌وری را از مرکز داده سازمان خود به‌دست آورید. با فالنیک (ایران اچ پی) همراه باشید.

امنیت فیزیکی دیتاسنتر چیست و چرا اهمیت دارد؟

امنیت فیزیکی دیتاسنتر مجموعه‌ای از سیاست‌ها، تجهیزات و فرآیندهاست که برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی فناوری اطلاعات در برابر تهدیدات فیزیکی طراحی می‌شود. این تهدیدات می‌توانند شامل دسترسی غیرمجاز افراد، سرقت تجهیزات، آتش‌سوزی، سیل، زلزله، نوسانات برق و حتی خطاهای انسانی باشند.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم هرگونه اختلال فیزیکی در دیتاسنتر می‌تواند منجر به از دست رفتن داده‌ها، توقف سرویس‌ها، خسارت‌های مالی سنگین و آسیب جدی به اعتبار سازمان شود. به همین دلیل، رعایت اصول امنیت فیزیکی دیتاسنتر یک ضرورت مدیریتی و راهبردی است و باید به آن توجه ویژه‌ای شود.

آشنایی با استانداردهای بین‌المللی در امنیت فیزیکی مراکز داده

طراحی و پیاده‌سازی ایمن دیتاسنترها یک موضوع مهم جهانی است و به همین دلیل استانداردهای بین‌المللی متعددی برای این منظور تدوین شده‌اند. این استانداردها چارچوب‌های مشخصی را در اختیار سازمان‌ها قرار می‌دهند و پیروی از آنها به سازمان‌ها کمک می‌کند تا سطح ریسک را کاهش دهند. از مهم‌ترین استانداردهای دیتا سنتر باید به موارد زیر اشاره کنیم:

• استاندارد TIA-942: یکی از رایج‌ترین استانداردها برای طراحی دیتاسنتر که به موضوعاتی مانند مکان‌یابی، معماری، سیستم‌های برق، خنک‌سازی و امنیت فیزیکی می‌پردازد.
• استاندارد ISO/IEC 27001: تمرکز اصلی این استاندارد بر مدیریت امنیت اطلاعات است، اما بخش مهمی از آن به کنترل‌های فیزیکی و محیطی اختصاص دارد.
• استاندارد EN 50600: استاندارد اروپایی مراکز داده که رویکردی جامع به امنیت، دسترس‌پذیری و بهره‌وری انرژی دارد.

بررسی اصول امنیت فیزیکی دیتاسنتر

اما اصول امنیت فیزیکی دیتاسنتر شامل چه مواردی می‌شود؟ انتخاب مکان مناسب، معماری ساختمان، قرار دادن صحیح تجهیزات و بسیاری موارد دیگر در میان این اصول دیده می‌شوند که در ادامه بیشتر آنها را بررسی می‌کنیم.

انتخاب موقعیت جغرافیایی مناسب

اولین تصمیم در طراحی دیتاسنتر، انتخاب موقعیت جغرافیایی مناسب است. دیتاسنتر باید در منطقه‌ای با حداقل ریسک بلایای طبیعی مانند سیل، زلزله، طوفان و رانش زمین احداث شود. فاصله مناسب از صنایع پرخطر، خطوط لوله گاز، فرودگاه‌ها و مراکز پرتردد شهری نیز اهمیت بالایی دارد. علاوه بر این، دسترسی پایدار به زیرساخت‌های برق، ارتباطات و مسیرهای پشتیبان باید در مرحله مکان‌یابی بررسی شود.

معماری ساختمان و ساختار فیزیکی

در مرحله بعد، باید مشخصات ساختمان بررسی شوند. ساختمان دیتاسنتر باید به‌طور اختصاصی برای کاربری دیتاسنتر طراحی شده باشد. استفاده از مصالح مقاوم در برابر آتش، ضربه و نفوذ فیزیکی، نقش مهمی در افزایش امنیت دارد. دیوارها، کف و سقف باید تحمل وزن تجهیزات سنگین را داشته باشند و در برابر لرزش و ارتعاش مقاوم باشند. همچنین طراحی کف کاذب استاندارد برای عبور کابل‌ها و توزیع مناسب هوا، از الزامات معماری دیتاسنتر است.

تفکیک فضاها و زون‌بندی امنیتی

یکی از اصول کلیدی طراحی فیزیکی دیتاسنتر، تفکیک فضاها بر اساس سطح حساسیت است. فضاهایی مانند اتاق سرور، اتاق برق، اتاق UPS، اتاق باتری، اتاق مانیتورینگ و فضاهای اداری باید به‌صورت مجزا و با سطوح دسترسی متفاوت طراحی شوند. این زون‌بندی باعث می‌شود دسترسی افراد محدود شده و در صورت بروز حادثه، دامنه آسیب کنترل شود.

طراحی مسیرهای دسترسی و کنترل تردد

مسیرهای ورود و خروج به دیتاسنتر باید حداقلی، مشخص و کاملاً کنترل‌شده باشند. طراحی لایه‌های امنیتی متوالی، مانند گیت‌های ورودی، درب‌های قابل قفل شدن و نقاط کنترل دسترسی، احتمال نفوذ غیرمجاز را به حداقل می‌رساند. استفاده از سیستم‌های احراز هویت چندمرحله‌ای و ثبت لاگ تردد نیز باید در این طراحی جای داشته باشند.

جانمایی تجهیزات و رک‌ها

چیدمان صحیح رک سرور و تجهیزات، علاوه بر بهبود جریان هوا، نقش مهمی در امنیت فیزیکی دارد. فاصله استاندارد بین رک‌ها، دسترسی آسان برای نگهداری و جلوگیری از ازدحام کابل‌ها، از نکات مهم در جانمایی تجهیزات است. رعایت الگوی راهروی سرد و گرم نیز باید از مرحله طراحی در نظر گرفته شود تا از ایجاد نقاط با حرارت زیاد و افزایش ریسک خرابی جلوگیری شود.

کنترل دما و رطوبت

مواردی مانند سیستم سرمایش دیتاسنتر برای حفظ دمای استاندارد و رطوبت کنترل‌شده ضروری هستند. افزایش دما می‌تواند عمر تجهیزات را کاهش داده و احتمال خرابی را افزایش دهد.

پایداری برق و سیستم‌های پشتیبان

استفاده از UPS، ژنراتورهای برق اضطراری و طراحی مسیرهای برق افزونه (Redundant) از مهم‌ترین اصول امنیت فیزیکی دیتاسنتر است. این زیرساخت‌ها تضمین می‌کنند که حتی در شرایط قطع برق شهری، سرویس‌ها بدون وقفه ادامه یابند.

انتخاب صحیح تجهیزات دیتاسنتر

انتخاب تجهیزات دیتاسنتر تنها به مشخصات فنی و کارایی محدود نمی‌شود. ویژگی‌های فیزیکی، میزان مصرف انرژی، قابلیت خنک‌سازی و سازگاری با استانداردهای دیتاسنتری، همگی نقش تعیین‌کننده‌ای در امنیت فیزیکی و بهره‌وری بلندمدت زیرساخت دارند. در ادامه مهم‌ترین این تجهیزات را بررسی می‌کنیم:

• سرور: سرورها باید متناسب با نوع بار کاری، سطح دسترس‌پذیری و محدودیت‌های فیزیکی دیتاسنتر انتخاب شوند. سرورهای دیتاسنتری باید به پاورهای Redundant با راندمان بالا، فن‌های هوشمند و قابلیت مدیریت مصرف انرژی مجهز باشند.
• استوریج: در خرید استوریج، علاوه بر ظرفیت و کارایی، باید به مصرف انرژی و طراحی فیزیکی آن توجه ویژه‌ای داشت. استوریج‌های مدرن با پشتیبانی از دیسک‌های SSD و مکانیزم‌های Tiering، امکان کاهش مصرف انرژی در کنار افزایش کارایی را فراهم می‌کنند.
• سوئیچ و روتر: سوییچ‌ها و روترهای دیتاسنتری باید از قابلیت‌هایی مانند مدیریت هوشمند پورت‌ها، پاورهای افزونه و طراحی مناسب برای نصب در رک برخوردار باشند. انتخاب تجهیزات شبکه با مصرف انرژی بهینه، در دیتاسنترهای بزرگ تأثیر قابل‌توجهی بر کاهش هزینه‌های عملیاتی خواهد داشت.
• رک‌ها و زیرساخت فیزیکی: رک‌ها به‌عنوان بستر فیزیکی تجهیزات، نقش مهمی در امنیت و مدیریت انرژی دارند. رک‌های استاندارد با امکان مدیریت کابل، توزیع مناسب هوا و پشتیبانی از تجهیزات مانیتورینگ، به بهبود جریان هوا و کاهش مصرف انرژی کمک می‌کنند.

سوئیچ شبکه را با گارانتی معتبر بخرید

فالنیک ایران HP، بهترین سوییچ های شبکه بازار ایران را با گارانتی معتبر و خدمات گسترده پس از فروش به شما عرضه می‌کند. قبل از خرید می‌توانید از مشاوره تخصصی رایگان کارشناسان ما استفاده کنید. برای مشاهده لیست محصولات کلیک کنید.

خرید سوئیچ شبکهمشاوره تلفنی رایگان

بررسی کامل اصول امنیت فیزیکی دیتاسنتر در وبینار ششم رویداد NextNode SiJourney فالنیک (ایران اچ پی)

مبحث اصلی وبینار ششم رویداد NextNode SiJourney فالنیک (ایران اچ پی) را اصول امنیت فیزیکی دیتاسنتر تشکیل می‌دهد. این وبینار که با عنوان کامل «استانداردها و امنیت فیزیکی دیتاسنتر؛ از انتخاب سرور، استوریج و سایر تجهیزات تا مدیریت مصرف انرژی» معرفی شده است، در تاریخ 30 آذر 1404 و توسط استاد مهدی شوکت‌پور (طراح و مجری دیتاسنتر)، مهرداد چاوشیان (مدرس دوره‌های سرور و ذخیره‌سازی) و علی کاظمی (مدیر راهکارهای شبکه و امنیت داده) برگزار خواهد شد. مباحثی که در این وبینار 5 ساعته پوشش داده می‌شوند، عبارتند از:

• معرفی استانداردهای بین‌المللی طراحی و طبقه‌بندی مراکز داده (Uptime Institute, TIA-942, ISO/IEC 22237)
• بررسی مفاهیم تاب‌آوری، افزونگی و کاهش نقاط بحرانی زیرساخت (Single Point of Failure)
• امنیت فیزیکی، کنترل دسترسی، نظارت تصویری (CCTV) و طراحی نواحی امن (Secure Zones)
• الزامات پدافند غیرعامل و مقاوم‌سازی در برابر آتش‌سوزی، زلزله و نفوذ فیزیکی
• انتخاب بهینه سرور، استوریج و تجهیزات شبکه با رویکرد پایداری، افزونگی و بازیابی سریع
• طراحی سیستم‌های برق، سرمایش و انرژی طبق استانداردهای ASHRAE 90.4 و IEEE 1100
• تحلیل مصرف انرژی، شاخص PUE و روش‌های بهینه‌سازی عملکرد زیرساخت و کاهش هزینه‌ها
• مدل‌های بک‌آپ‌گیری (Full، Incremental، Differential، Snapshot) و پشتیبان‌گیری خارج از سایت (Offsite Backup)
• طراحی و پیاده‌سازی سایت پشتیبان (Backup Site) و سایت بحران (Disaster Recovery Site) به‌صورت Active–Passive یا Active–Active
• بررسی مراکز داده ماژولار و کانتینری (Modular / Containerized Data Centers) به‌عنوان راهکار مقاوم در بحران
• نقش سامانه‌های DCIM و BMS در مانیتورینگ، تحلیل ریسک و پیش‌بینی خرابی‌ها
• تدوین برنامه تداوم کسب‌وکار (BCP) و بازیابی پس از بحران (DRP) همراه با نمونه‌های واقعی

ثبت‌نام رایگان در رویداد NextNode SiJourney فالنیک (ایران اچ پی)

فالنیک (ایران اچ پی) به‌عنوان مرجع پیشرو در حوزه سرور و شبکه در ایران، اقدام به برگزاری رویداد NextNode SiJourney 2025 کرده است. این رویداد از دو فاز اصلی تشکیل شده است: فاز اول شامل 7 وبینار تخصصی با محوریت امنیت سازمانی‌ست و فاز دوم به بوت‌کمپ حضوری 2 روزه در تهران اختصاص دارد. 30 نفر برتری که امتیازات لازم را در فاز اول کسب کنند، به فاز دوم راه پیدا خواهند کرد. تمام این وبینارها و بوت‌کمپ حضوری، کاملاً رایگان است و تمام علاقه‌مندان از سرتاسر کشور می‌توانند از آنها استفاده کنند. برای این منظور تنها کافی‌ست به ایسمینار فالنیک مراجعه کنید و به‌طور رایگان در رویداد NextNode SiJourney فالنیک (ایران اچ پی) ثبت‌نام کنید.