بکاپ و بازیابی اکتیو دایرکتوری؛ از استراتژی پشتیبانگیری تا ریکاوری امن

اکتیو دایرکتوری یکی از سرویسهای مهم زیرساخت شبکه سازمان است و بروز اختلال در آن میتواند دسترسی کاربران و عملکرد بخشهای مختلف سازمان را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل سازمانها علاوه بر افزایش دسترسپذیری (Availability) باید برای شرایطی که خرابی یا حمله باعث از دست رفتن اطلاعات و سرویس Active Directory میشود نیز برنامه داشته باشند.
داشتن برنامه بکاپگیری بهتنهایی کافی نیست؛ باید از قبل مشخص باشد چه اطلاعاتی قرار است محافظت شوند، چه میزان از از دست رفتن داده قابل قبول است و بازیابی سرویس چقدر زمان میبرد. همچنین روش بازیابی باید متناسب با نوع حادثه انتخاب شود. در این مقاله با اصول برنامهریزی بکاپ و سناریوهای مختلف بازیابی اکتیو دایرکتوری آشنا میشویم.
فهرست محتوا
چرا به برنامه بکاپ و بازیابی اکتیو دایرکتوری نیاز داریم؟
با توجه به اهمیت تداوم کسب و کار در سازمانها و برای حفظ Business Continuity باید دو موضوع را در نظر بگیریم: افزایش دسترسپذیری و بازیابی پس از وقوع حادثه. در بخش اول با استفاده از راهکارهایی مانند Redundancy و تحمل خطا تلاش میکنیم با از دسترس خارج شدن یک مؤلفه کل سرویس متوقف نشود. اما همیشه نمیتوان از وقوع خرابی یا حادثه جلوگیری کرد؛ بنابراین باید برای شرایطی که سرویس از دسترس خارج میشود نیز برنامه بازیابی (Disaster Recovery Plan) داشته باشیم.
پیشنهاد محصول و خدمات
همیشه تأکید شده است که برنامه بازیابی نباید پس از وقوع حادثه و در شرایط بحرانی طراحی شود. سازمان باید از قبل مشخص کرده باشد در صورت از دست رفتن Active Directory چه اقداماتی لازم است، چه چیزی باید بازیابی شود و ترتیب انجام مراحل چگونه خواهد بود.
به بیان دیگر برنامه بکاپ و برنامه ریستور باید در کنار یکدیگر طراحی شوند. اگر سازمان فقط نسخه پشتیبان داشته باشد اما نداند در زمان حادثه کدام نسخه را انتخاب کند و چه فرایندی را برای بازگرداندن سرویس اجرا کند، ممکن است با وجود بکاپ همچنان برای بازیابی زیرساخت با مشکل مواجه شود.
استراتژی بکاپ گیری از اکتیو دایرکتوری؛ چه مواردی را باید مشخص کنیم؟
اولین قدم در طراحی برنامه بکاپ، مشخص کردن اطلاعات و اجزایی است که قرار است از آنها محافظت کنیم. در مورد اکتیو دایرکتوری نیز باید دقیقاً بدانیم چه چیزی را میخواهیم بازیابی کنیم؛ برای مثال:
- کل Active Directory یا Forest
- یک Domain Controller
- یک آبجکت مشخص
- یک نقش یا سرویس مرتبط با زیرساخت
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ چون روش بازیابی هر کدام متفاوت است. برای مثال حذف اشتباهی یک آبجکت الزاماً به معنی نیاز به بازگردانی بکاپ نیست؛ همانطور که از دست رفتن یک دامین کنترلر لزوماً به Restore کردن نسخه پشتیبان آن نیاز ندارد.
بنابراین پیش از طراحی برنامه بکاپ باید سناریوهای احتمالی از دست رفتن اطلاعات و سرویس را مشخص کنیم. سپس بر اساس نوع دارایی و میزان اهمیت آن برنامه محافظت و بازیابی را تدوین کنیم.

RPO و RTO چه نقشی در برنامه بکاپ اکتیو دایرکتوری دارند؟
دو شاخص مهم در طراحی برنامه بکاپ و بازیابی اکتیو دایرکتوری، RPO و RTO هستند. این دو شاخص مشخص میکنند سازمان چه میزان از دست رفتن اطلاعات و چه مدت توقف سرویس را میتواند تحمل کند.
- RPO (Recovery Point Objective): میزان از دست رفتن داده که سازمان میتواند آن را بپذیرد.
- RTO (Recovery Time Objective): مدتزمان قابل قبول برای بازیابی سرویس و بازگشت آن به وضعیت عملیاتی.
هرچه فاصله زمانی بکاپ تا حادثه بیشتر باشد، احتمال از دست رفتن اطلاعات بیشتری وجود دارد؛ از طرف دیگر فرایند بازیابی نیز به زمانی نیاز دارد که در این مدت سرویس در دسترس نخواهد بود.
این دو شاخص مبنای تصمیمگیری درباره طراحی برنامه بکاپ گیری از اکتیو دایرکتوری هستند. برای مثال اگر سازمان بتواند فقط ۱۵ دقیقه توقف Active Directory را تحمل کند، باید امکانات و قابلیتهایی را در نظر بگیرد که امکان بازیابی سرویس در همین بازه زمانی را فراهم کنند. بنابراین انتخاب روش و امکانات بکاپگیری بدون مشخص بودن RPO و RTO عملاً تصمیمگیری دقیقی نخواهد بود.
قانون 3-2-1 در بکاپگیری
بر اساس این قانون باید سه نسخه از دادهها داشته باشیم، آنها را روی دو نوع رسانه متفاوت نگهداری کنیم و یک نسخه را خارج از محل سازمان قرار دهیم. همچنین، یک نسخه باید آفلاین باشد. در نسخه تکمیلشده این قانون، بر نداشتن خطا و هشدار در ساختار بکاپ نیز تأکید میشود.
در وبینار برای پیادهسازی این اصول به رسانههایی مانند Tape، مخازن تغییرناپذیر (Immutable Repository) و روشهایی مانند Air Gap اشاره شده است. هدف این است که در صورت بروز حادثه، همه نسخههای پشتیبان همزمان در معرض خطر قرار نگیرند.
بازیابی اکتیو دایرکتوری؛ انتخاب روش مناسب بر اساس نوع خرابی
پیش از شروع بازیابی اکتیو دایرکتوری حتماً باید مشخص کنیم دقیقاً چه چیزی را از دست دادهایم. بازیابی یک آبجکت حذف شده با بازیابی یک Domain Controller یا کل Forest یکسان نیست. به همین دلیل نباید برای تمام مشکلات Active Directory سراغ بازگردانی نسخه پشتیبان برویم. در ادامه چند سناریویی را بررسی میکنیم که احتمال رخ دادن آنها بیشتر است:
بازیابی آبجکت حذف شده از Active Directory
اگر یک آبجکت به اشتباه حذف شده باشد، لزوماً نیازی به Restore کردن بکاپ نیست. در این حالت میتوان از قابلیت Active Directory Recycle Bin استفاده کرد که از Windows Server 2008 در دسترس قرار گرفته است. با فعال بودن این قابلیت میتوان آبجکت حذف شده را از Recycle Bin بازیابی کرد.
این مثال نشان میدهد که برای انتخاب روش بازیابی باید ابتدا نوع اطلاعات از دست رفته را مشخص کنیم. اگر بتوان آبجکت مورد نظر را از Recycle Bin برگرداند، نیازی نیست کل فرایند بازیابی از بکاپ را اجرا کنیم.
بازیابی دامین کنترلر از دست رفته
اگر یک Domain Controller از دسترس خارج شود، لزوماً راهکار مناسب بازگردانی نسخه پشتیبان آن نیست. در چنین شرایطی میتوان Metadata Cleanup را انجام داد و یک Domain Controller جدید را به زیرساخت اضافه کرد.
بنابراین از دست رفتن یک DC به تنهایی به معنی از دست رفتن کل Active Directory نیست. ابتدا باید وضعیت سایر اجزای زیرساخت بررسی شود و سپس تصمیم بگیریم که آیا بازیابی از بکاپ ضرورت دارد یا میتوان با پاکسازی Metadata و اضافه کردن یک Domain Controller جدید وضعیت را اصلاح کرد.
تفاوت Authoritative و Non-Authoritative Restore
در این بخش به چند روش بازیابی اکتیو دایرکتوری اشاره میکنیم که انتخاب آنها به نوع اطلاعات از دست رفته و هدف از Restore بستگی دارد:
- Authoritative Restore: این روش برای شرایطی مطرح میشود که قصد داریم یک آبجکت مشخص را بازیابی کنیم.
- Non-Authoritative Restore: این روش در سناریوی بازیابی یک دامین کنترلر مطرح میشود.
همچنین باید به Primary Restore اشاره کنیم و یادآور شویم که بازیابی اکتیو دایرکتوری حالتهای مختلفی دارد. انتخاب روش مناسب به شرایط حادثه و بخشی از زیرساخت که باید بازیابی شود وابسته است.
نکته مهم این است که نمیتوان صرفاً با دانستن نام روشهای Restore برای همه سناریوها یک نسخه واحد در نظر گرفت. باید مشخص باشد چه چیزی از دست رفته، چه بخشی از زیرساخت نیاز به بازیابی دارد و هدف از بازگرداندن اطلاعات چیست.
بازیابی امن اکتیو دایرکتوری پس از آلودگی شبکه

بازیابی اکتیو دایرکتوری پس از یک حادثه امنیتی، بهویژه زمانی که کل Forest تحت تأثیر قرار گرفته باشد، با بازیابی یک آبجکت یا دامین کنترلر تفاوت دارد. در این شرایط باید از نسخه پشتیبانی استفاده کرد که اطمینان داریم در معرض آلودگی قرار نگرفته است.
برای چنین سناریویی باید یک شبکه ایزوله (Isolated Network) ایجاد کنیم و فرایند بازیابی را در این محیط انجام دهیم. به این ترتیب نسخه پشتیبان سالم در محیطی جداگانه بازیابی میشود و سازمان میتواند فرایند Restore را در شرایط کنترل شده پیش ببرد.
در این سناریو ممکن است به روشهایی مانند Primary Restore، Non-Authoritative Restore یا Authoritative Restore نیاز باشد. انتخاب روش به نوع اطلاعات از دست رفته و وضعیت اجزای اکتیو دایرکتوری بستگی دارد. برای مثال اگر SYSVOL دچار مشکل شده باشد، باید نسخه پشتیبانی انتخاب شود که امکان بازیابی آن را فراهم کند.
مجدداً تأکید میکنیم که این فرایند به شرایط زیرساخت وابسته است و نمیتوان برای همه سازمانها یک دستورالعمل یکسان ارائه کرد. گاهی لازم است بهجای بازگرداندن یک ماشین، اقدامات دیگری مانند Metadata Cleanup و راهاندازی یک دامین کنترلر جدید انجام شود.
نقش DSRM در بازیابی دامین کنترلر
DSRM مخفف Directory Services Restore Mode است و حالتی است که برای بازیابی دامین کنترلر استفاده میشود. اگر بخواهیم بکاپ یک Domain Controller را بازیابی کنیم، باید آن را در حالت DSRM راهاندازی کنیم.
هر دامین کنترلر رمز عبور اختصاصی DSRM خود را دارد؛ بنابراین نگهداری و مدیریت این رمز عبور نیز اهمیت دارد.قابلیت Windows LAPS برای تغییر دورهای رمز عبور DSRM دامین کنترلرها استفاده میشود و پیشنهاد میکنیم با آن آشنایی داشته باشید.
به این ترتیب مدیریت رمز عبور DSRM نباید به زمان وقوع حادثه موکول شود. سازمان باید از قبل برای نگهداری و تغییر دورهای این رمزها برنامه داشته باشد تا در صورت نیاز به بازیابی دسترسی لازم فراهم باشد.
جمعبندی: برای بکاپ و بازیابی اکتیو دایرکتوری از قبل برنامه داشته باشید
بازیابی موفق Active Directory به داشتن یک نسخه پشتیبان محدود نمیشود. سازمان باید پیش از وقوع حادثه مشخص کند از چه اطلاعاتی بکاپ میگیرد، چه میزان از دست رفتن داده و توقف سرویس برایش قابلقبول است و برای هر نوع خرابی چه روش بازیابی باید اجرا شود. تعیین RPO و RTO مبنای طراحی این برنامه است و قانون 3-2-1 نیز به نگهداری امنتر نسخههای پشتیبان کمک میکند.
از طرف دیگر بازیابی یک آبجکت حذف شده، یک دامین کنترلر از دست رفته و یک Forest آسیب دیده، سناریوهای یکسانی نیستند. در شرایط آلودگی نیز باید از سالم بودن نسخه پشتیبان اطمینان داشت و بازیابی را در محیط ایزوله انجام داد. مدیریت رمز عبور DSRM و توجه به وضعیت SYSVOL نیز از نکاتی هستند که در این فرایند اهمیت دارند.
اگر برای ارزیابی وضعیت امنیت شبکه، بررسی زیرساخت Active Directory و تدوین راهکارهای متناسب با نیاز سازمان به همراهی تخصصی نیاز دارید، میتوانید از خدمات اکتیو شبکه فالنیک کمک بگیرید. کارشناسان فالنیک میتوانند با بررسی شرایط زیرساخت در تعیین استراتژی بکاپ و بازیابی اکتیو دایرکتوری و پایداری شبکه سازمان به شما کمک کنند.
سرور hp
خرید استوریج hp
خرید فایروال سخت افزاری
روتر میکروتیک
پشتیبانی شبکه
خدمات VOIP



